Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV. Daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

De veertig dagen naar Pasen toe beginnen op Aswoensdag en zijn veel meer dan een tijd van vasten. Dat laatste woord zit te veel vast aan de overigens goede gewoonte om in deze periode te minderen in je consumptie, met alles erop en eraan. Minder eten, anders consumeren, niet meer snoepen, geen alcohol drinken, dat verwijst allemaal naar vasten.

Ik denk dat de veertig dagen naar Pasen veel ruimer bedoeld zijn: als een tijd om los te laten en om stil te worden, om de Bijbel te lezen en om te mediteren. Ik durf zelfs wel te zeggen dat we veel te lang hebben ingezet op de buitenkant van de veertig dagen en veel te laat de weg hebben gewezen naar de binnenkant van loslaten. Want daar gebeurt het wonder van de woestijn naar Pasen toe.

Zelf probeer ik de gebedstijden van het kloosterleven te volgen en met dezelfde regelmaat te bidden. Vasten is dus niet minderen, maar ook meer willen doen: meer bidden, meer stil zijn, meer afdalen in je eigen hart, meer de deur van je ziel vinden om de stem van God te horen. Het helpt mij om dan iedere dag op meerdere momenten de psalmen te lezen. Sterker nog, als ik meer bid, wordt mijn ruimte om door God gevonden te worden steeds groter. Vasten is dus niet alleen maar meer, maar ook groter. De ruimte in mijn binnenste groeit.

Je zou het ook anders kunnen zeggen: het huisje van mijn hart zit op slot voor alle dagelijkse impulsen van internet, radio en tv, maar wordt juist groter, zodat God een comfortabele woning krijgt in mijn binnenste. Als ik meer bid en vaker stil ben, gaat de deur van mijn hart op slot, maar gaan alle ramen daar open om God meer ruimte te geven. Als ik dat doe, is de tijd van vasten een bijna hallucinerende ervaring: God roept mij en ik luister.

Misschien is dat wel de essentie van vasten: meer bidden, meer stilte, zodat God je kan roepen en je steeds beter kunt luisteren. Probeer dat eens: begin de dag in stilte, neem de tijd voor gebed, steek een kaars aan en luister naar de stem van je hart. Dan hoor je dat God heel dichtbij is.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 7. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

Ze vierde een paar weken geleden haar 96e verjaardag. Vieren is een groot woord, want ze ligt bijna de gehele dag op bed. Als ze niet in slaap valt, kijkt ze televisie, bij voorkeur tennis. Ze speelde het zelf ook graag, als religieuze. In die zin lijkt ze op de huidige paus, die op zijn vrije dinsdagen een potje tennis speelt.

Nu ze zo oud is geworden, mag je haar ook wakker maken voor een mooie partij op televisie. Maar meestal slaapt ze. En als ze wakker is, kan ze niets meer doen wat haar vroeger zo blij maakte: lekker in de zon zitten.

Dat kan allemaal niet meer, zelfs ruzie maken gaat niet meer. Want dat deed ze vroeger altijd aan tafel als ze zich stoorde aan medebewoners van dit verpleeghuis. Ze mag dan zuster van Amersfoort zijn, ze is ook gewoon mens en ze moet niets hebben van bewoners die haar krant afpakken of haar ontbijt bederven. Dan wordt ze lekker ouderwets boos.

Die heilige woede is een beetje uit haar verdwenen nu ze haar dagen slijt in bed. Ze heeft best veel ingeleverd, mijmer ik een beetje. Totdat de coördinator van het verpleeghuis me uit de droom helpt en zegt: ‘Ze blijft nog wel even leven’. Als ik vraag waarom hij daar zo zeker van is, antwoordt hij: ‘Er zit een kop op en die wil leven’. Ze houdt van het leven, ook al is dat een liggend bestaan. En ze is nog steeds ondeugend.

Als ik op de deur van haar kamer klop hoor ik meteen haar stem. Ze is dus wakker en kijkt helder uit haar ogen. Ik ga bidden met haar, altijd dezelfde tekst van Titus Brandsma, geschreven in 1942 in gevangenschap: ‘O Jezus als ik U aanschouw’. Daarna geef ik haar de communie. Dan zijn we stil en nemen we afscheid.

Ik wens haar toe dat ze 18 maart haalt, het begin van de vastentijd. Dan viert ze dat ze 71 jaar geleden haar eeuwige professie deed. ‘Dat is 1955’, zeg ik om eraan toe te voegen: ‘Ik ben geboren in 1955’. Voor het eerst moet ze lachen: ‘Wat bent u dan nog jong’. Ik hoop dat ze inderdaad nog even blijft leven, want dan is er tenminste nog iemand die me lekker jong vindt.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 6. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

Driekwart jaar geleden werd ik gebeld door zijn vrouw Joyce: dat het mis was met haar man, goed mis. En of ik een paar dagen later toch wilde helpen in Nijmegen, bij een speciale middag voor haar kerk.

Peter Nissen, haar man, de kerkhistoricus, lag toen nog in het ziekenhuis en niemand wist hoe het verder met hem zou gaan. Zijn vrouw was erbij toen het gebeurde, een herseninfarct op een moment dat hij op de fiets wilde wegrijden. Ze slaakte een gil, belde een ambulance en zorgde ervoor dat haar man binnen een kwartier in het ziekenhuis lag. Die snelle actie van zijn vrouw en de buren heeft hem gered. En toch was de schade niet te overzien, want hij kon aanvankelijk niet praten, niet slikken en niet lopen.

Alles moest Peter Nissen weer leren. Ook op het moment dat ik een paar dagen later in Nijmegen was om te spreken op een dag van hun kerk. Zijn vrouw moest huilen na alles wat er was gebeurd. Zo doe je samen nog van alles, zo krijgt je man een herseninfarct en weet je niet hoe het verder gaat. Daarom huilde ze terwijl ze toch vooral de sterke vrouw naast haar kwetsbare man was.

Ik heb met bewondering naar haar gekeken, zoals ik ook met diep respect naar Peter keek. Weken in het ziekenhuis en in de revalidatiekliniek, ze leerden hem te aanvaarden dat het leven anders kan gaan dan je denkt. Ze maakten hem ook duidelijk dat hij alles moest loslaten: zijn lezingen, zijn boeken, zijn bezinningsdagen, zijn commentaar voor radio en televisie. Hij zat nog maar net in zijn herstel toen paus Franciscus stierf en paus Leo XIV werd gekozen. En ook toen moest hij accepteren dat hij niet kon doen wat hij het liefst had gedaan: tekst en uitleg geven.

Zijn vrouw zag erop toe dat hij rust nam om weer een beetje de oude te worden. Dat lukt steeds beter. Daarom ging hij ook weer een beetje schrijven, over de leerschool van het loslaten. Als een meditatie voor ons allen in de komende veertigdagentijd. Loslaten en groeien, heet dit vastenboekje dat hoop biedt aan ons allemaal. Want Peter Nissen schrijft daarin: ‘Ik heb me altijd gedragen gevoeld door God, ook in mijn hulpeloosheid’.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 5. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

Mijn zoon belde deze week, met een vraag die we misschien wel allemaal hebben. Hoe het verder moet met deze wereld, want we zijn nog geen twintig dagen onderweg in het nieuwe jaar en we hebben het gevoel al maanden aan ellende voor onze kiezen te hebben gekregen.

Waar zie je nog hoop, vroeg mijn zoon. Ik moest meteen denken aan een mooi verhaal in een landelijke krant, over een musje dat net een grote bosbrand weet te overleven en vervolgens naar een plas vliegt om een paar druppels water op te pikken. Daarmee hoopt de mus de grote brand te blussen. Dat lukt natuurlijk van geen kant, het bos gaat er helemaal aan. Maar dat is niet de kern van het verhaal. Hoe groot de ellende ook is, het musje heeft liefde voor de bomen en doet wat het kan met een paar druppels. Anders gezegd, als de wereld in brand staat kun je niets anders doen dan je liefde en betrokkenheid tonen en een gebaar van kleine goedheid maken. Als we dat allemaal doen, wint de liefde het van de ellende.

Maar er zijn ook andere wegen, zoals samen zingen. Afgelopen weekend hebben we dat gedaan in onze kerk: zingen om samen verbonden te zijn en zo weer een ander mens te worden. Als je zingt ben je nooit alleen, breek je de hemel open en heel je de wonden van onze tijd. ‘Dat je de weg mag gaan’ was het lied om de zegen van de Schepper te vragen, om de wereld om te keren en om de grote monden van onze tijd tot zwijgen te brengen. Midden in de leegte van januari kan zo de liefde met hoofdletters gezongen worden. En midden in de dood kan er het mooiste leven zijn.

Ik sta in datzelfde weekend bij een oudere vrouw die gestorven is. Rondom haar lichaam de drie kinderen die een arm om elkaar slaan. Hun moeder ligt met rozenkrans in haar handen opgebaard. De kinderen bidden een Onze Vader en Wees Gegroet. Dan deel ik de communie met hen en bid dat ze in Christus voor altijd verbonden mogen blijven met hun moeder. Zo kan er leven zijn, midden in de dood. Want de kinderen zullen dit moment nooit meer vergeten. Zo is moeder voor eeuwig bij hen.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 4. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.