Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

Rituelen vragen niet wat je wilt, maar schrijven voor wat je moet. Daar kun je niet dankbaar genoeg voor zijn als je verdrietig bent en geen woorden meer kunt vinden. Trouwens, je kunt dan helemaal niets bedenken, je staat uit met alles wat in je zit. Tranen vertellen dan vaak het verhaal van je hart of armen die anderen om je heen slaan.

Zoiets schrijft Marjoleine de Vos in haar prachtige boekje over missen en herinneren. Deze schrijver, dichter en journalist verwoordt waarom liturgie bij een laatste afscheid zo’n godsgeschenk is. Je hoeft alleen maar mee te doen, aan te sluiten, je over te geven aan rituelen die al eeuwen mensen hebben gedragen.

Buiten de wereld en verdoofd door je eigen verdriet mag je dan toch delen in iets dat groter is dan jezelf: je wordt getroost. Als de woorden op zijn, mag je luisteren naar de engelen die je naaste dragen naar het paradijs. Als je niet weet hoe het verder moet en alle leven uit jou lijkt verdwenen, voel je het gewijde water ook over jou naast de baar besprenkeld worden en ontdek je weer dat je in al je verdriet geborgen bent in de palm van Gods eeuwige liefde.

Als je niet meer kunt bidden van diepe rouw, stijgt de wierook op als een gebed naar boven, naar de hemel. Als je overal donker ervaart, zie je rondom de baar van je dierbaren alleen maar licht en mag je geloven dat het ook Pasen mag worden in jouw leven.

Daar moest ik allemaal aan denken toen ik vorige week in Doesburg was bij het laatste afscheid van een lieve echtgenoot, broer, vader en grootvader. Het mooiste en meest troostende moest toen nog komen. Bij de zegen kwamen zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen naar zijn dode lichaam toe en vormden een kring om de kist. Ze deden toen iets dat me diep ontroerde: ze tekenden een kruisje op zijn voorhoofd.

Zijn vrouw als eerste, want iedere avond voor het slapen gaan gaven ze elkaar een kruisje op hun voorhoofd. Meer dan 60 jaar lang, iedere dag. Om elkaar de liefde te verklaren en om die liefde te verbinden met Gods eeuwige liefde. Die liefde is door dat kruisteken bij het afscheid sterker dan alle dood.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 6. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Reageren? mailbox@kromagazine.nl of Postbus 23200, 1202 ED Hilversum

Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

Ooit stond ik als jongen van tien of elf jaar achter het doel bij de wedstrijden van HFC Haarlem of Telstar, bij voorkeur tegen de topploegen uit die tijd, Ajax of Feyenoord. Een kaartje voor kinderen kostte niet meer dan twee kwartjes. En ik vond het heel gewoon om ruime tijd voor het begin van de wedstrijd met mijn hoofd tegen het gaas van de afrastering te staan en daar toch minstens anderhalf uur te wachten.

Ook heel normaal was het in die tijd dat vaders en moeders niet meegingen. Dat soort dingen deed je zelf. Lopend door het Noordersportpark naar het veld van HFC Haarlem of op de fiets naar het gezellige stadion van Telstar, de hele middag van de aardbodem verdwenen zijn en na afloop bij de bus van de tegenstander wachten op een handtekening.

Onvergetelijk was en blijft het als Ajax de tegenstander was. Dan zorgde je dat je op de eerste rij bij de bus stond zodat iedere topvoetballer langs je moest lopen. Zo scoorde ik als jongetje handtekeningen van Piet Keizer en Johan Cruijff die nooit te beroerd waren even hun tas neer te zetten en tijd te maken voor kinderen. Dat was mijn wereld op zondagmiddag. De plakboeken van toen koester ik nog steeds, alsof ik dit jaar geen zeventig word maar in mijn hoofd en hart nog altijd tien of elf jaar ben.

Daar moest ik allemaal aan denken na de wedstrijd van Heerenveen tegen Ajax. Daarvoor was ik uitgenodigd, samen met een goede vriend uit ons dorp en met mijn twee kleinkinderen. Het mooiste was voor het laatst bewaard, want Fedde en Sam deden wat grootvader ook altijd gedaan: wachten bij de bus van Ajax en hopen op een selfie, een high five of soms zelfs een shirtje. Goalie Remko Pasveer schonk zijn keeperstrui aan een dolgelukkige fan, Wout Weghorst deed hetzelfde met zijn shirt.

Mijn kleinkinderen bleven in de bittere kou wachten op dat ene gelukzalige moment: trainer Francesco Farioli gaf lachend een high five. Toen we weer in de auto zaten, moest ik in mezelf lachen. Kinderen blijven kinderen, toen en nu. In een tijd van de mobiele telefoons met spelletjes en TikTok zijn mijn kleinkinderen het meest blij met een hand van de trainer.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 5. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Reageren? mailbox@kromagazine.nl of Postbus 23200, 1202 ED Hilversum

Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

We zijn geboren om niet meer te sterven. Deze zin kwam ik begin dit jaar ergens tegen bij het verschijnen van de autobiografie van paus Franciscus. Die staat in het teken van de hoop, het heilig jaar heeft als thema ‘Pelgrims van hoop’.

Zo’n zin maakt mijn dag goed en doet me weer beseffen waarom ik hier ben: niet toevallig, maar met een opdracht om die hoop steeds weer te delen. Ik ga hier niet citeren uit die autobiografie, ik doe ook nog even niets met die pauselijke bul over het heilig jaar. Ik vertel hier, als zo vaak, een verhaal uit het dagelijks leven.

Begin november mocht ik een goede vriend en een zielsverwant de ziekenzegen geven. Jaren had hij de aanslag van een ernstige ziekte op zijn bestaan overleefd, rond Allerzielen was zijn weerstand op en wist hij dat het sterven dichtbij was. Met het Eeuwige Licht nabij, het doopwater over zijn hoofd en de hostie als voedsel voor onderweg ging hij, omringd door zijn lieve vrouw en zijn drie kinderen met hun partners, op weg naar het einde.

Onvergetelijk bij dit ritueel was zijn kleindochter van een paar maanden jong. Zij zat steeds op zijn schoot. Hij moest af en toe huilen, zij ving zijn tranen op. Heel tastbaar was hier dat begin en einde van het bestaan zo dicht bij elkaar kunnen komen, leven en dood in één beeld op het netvlies. Of zoals paus Franciscus het verwoordt: we zijn geboren om niet meer te sterven.

Want deze vader leeft ook voort in het huwelijk van zijn oudste zoon waar hij met zijn laatste krachten de feestrede hield. En hij is aanwezig in zijn andere zoon, toen die voor het eerst in zijn leven een opleiding voltooide. Zo zijn onze dierbaren er als ze niet meer aangeraakt kunnen worden.

De uitvaart was begin december, voor een overvolle kerk. Daarna stond zijn foto tot vorige week bij de namen van onze overledenen. En ook nu leeft hij voort, want op een mistige woensdag in januari stuurt zijn vrouw me een bericht. Ze past op haar kleindochter en deelt een foto van die kleine meid. Direct zie ik grootvader terug in zijn kleindochter en ervaar die troostende zin: we zijn geboren om niet meer te sterven.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 4. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Reageren? mailbox@kromagazine.nl of Postbus 23200, 1202 ED Hilversum