Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

‘God houdt van ons, God houdt van jullie allemaal. En het kwaad zal niet overwinnen. We zijn allen in Gods handen.’ Deze woorden hoorde ik op een mooie donderdag in Mechelen. Daar was ik om een lezing te geven over de toekomst van onze kerken.

Bij de gezamenlijke maaltijd met de leiders van werkgroepen voorafgaand aan de lezing, hoorden we van een nieuwe paus en zaten we in groepjes naar mobiele telefoons te kijken. Daar was de rechtstreekse verbinding met Rome. Je kon een speld horen vallen, iedereen was gespannen. Want iedereen keek uit naar een nieuwe herder, met een open blik naar kerk en wereld.

Naast me zat Lieve, een oudere vrouw die net haar man had verloren. Aan de andere kant van mij zat een jongere vrouw die leiding gaf aan de ondernemers van de stad. Voor mij zaten vrouwen die in een verzorgingshuis werkten. En schuin tegenover me zat een vrouwelijke religieuze. Er waren vooral vrouwen, in alle kleuren van de wereld, met zeer verschillende taken in de kerk, vanuit diverse continenten. Alles van onze wereld was vertegenwoordigd, donker en wit, hoog opgeleid en laag opgeleid, zoeker en kerkganger.

Iedereen keek uit naar de eerste beelden van de nieuwe paus, met de naam van Leo XIV. En iedereen was ontroerd, ook ik zelf bij de eerste woorden die hierboven staan afgedrukt. Ik moest moeite doen om niet te huilen bij die prachtige toespraak: ‘Help ons één volk te zijn, help ons om bruggen te bouwen, met dialoog, want we willen een synodale kerk zijn, een kerk die pelgrimeert, die vrede zoekt en naastenliefde toont naar allen die lijden.’ Wie je ook bent, waar je ook vandaan komt, wat je geaardheid ook is, hoe je er ook uitziet, vrede voor jou. Mooier kan de boodschap bij de start van een nieuwe paus niet zijn.

Of zoals het bisschopsmotto van deze nieuwe paus luidt, voor ons allemaal: ‘In die ene Christus zijn we allemaal één.’ En toen moest het mooiste nog komen: de zegen. Voor het eerst in mijn leven moest ik echt huilen bij de zegen, door het scherm van de mobiele telefoon heen. Alsof de paus me persoonlijk toesprak, de genade van een historisch moment. Ik sloot mijn ogen en maakte een kruisje.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 21. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Reageren? mailbox@kromagazine.nl of Postbus 23200, 1202 ED Hilversum

Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

Vrijdagochtend ontving ik nog een mailtje van hem met de boodschap dat hij de volgende dag zijn bijdrage zou schrijven over paus Franciscus. En nog geen etmaal later schreef zijn vrouw dat soms alles anders gaat in het leven. Haar man, Peter Nissen, was getroffen door een herseninfarct en lag in het ziekenhuis. Of zoals ze later door de telefoon vertelde: je leven staat van de ene op de andere minuut op z’n kop. Dat gebeurde Peter Nissen en zijn vrouw, natuurlijk ook hun kinderen en vrienden.

Mijn gedachten gingen onmiddellijk terug naar al die momenten waarop de Nijmeegse kerkhistoricus ons hielp bij sleutelmomenten in de recente kerkgeschiedenis. Rond het sterven van paus Johannes Paulus II bivakkeerde hij dagenlang op de redactie in Hilversum, bij de keuze voor Benedictus XVI was hij er ook om direct de betekenis voor kerk en wereld te schetsen. Hij deed dat voortreffelijk, ook al vond hij het daarna moeilijk om vanwege diens visie bij de kerk betrokken te blijven.

Hij koos een ander pad maar werd daarna zo geraakt door paus Franciscus dat hij terugkeerde in de moederschoot van de katholieke kerk. Het was ontroerend om te horen hoe een paus in Rome een gelovig mens terug kan brengen bij zijn wortels. En het was kwetsbaar en moedig dat hij zijn persoonlijke geschiedenis deelde met zovelen. Hij maakte daarmee indruk en werd dan ook gevraagd om bij de keuze voor een nieuwe paus heet van de naald commentaar te geven, op tal van platforms. Dat is jammer genoeg niet gebeurd want hij moet nog herstellen en revalideren van zijn herseninfarct.

Nog geen twee weken daarvoor sprak ik Peter Nissen bij de presentatie van een mooi boekje dat hij geschreven had: over de geloofsbelijdenis die tot op de dag van vandaag door christenen over heel de wereld wordt uitgesproken. Nou, Peter Nissen sprak niet alleen, hij zong de longen uit zijn lijf om de oerversie, het Latijnse Credo, te delen met ons allen.

Bij de presentatie van de nieuwe paus op het balkon van de Sint-Pieter mis ik Peter Nissen meer dan ooit. Ik wens hem een voorspoedig herstel en troost me intussen met zijn prachtig gezongen Credo. En ik bid hem en zijn naasten toe dat dit geloof hem in deze moeilijke tijden mag dragen.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 20. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Reageren? mailbox@kromagazine.nl of Postbus 23200, 1202 ED Hilversum

Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

‘Ik heb de indruk dat Jezus opgesloten zit in de kerk en dat Hij klopt omdat Hij eruit wil.’ Zomaar een citaat van de overleden paus Franciscus om ons allemaal op te roepen de deuren van de kerk te openen, iedereen welkom te heten en buiten de wonden van deze tijd te helen.

De afgelopen week voelde ik me verweesd alsof ik een vader en een moeder heb verloren. Als troost zocht ik naar mooie citaten die met me meereizen. Zijn laatste bezoek buiten het Vaticaan ontroerde me diep. Op het moment dat paus Franciscus moest happen naar adem, zocht hij toch de gevangenis op in Rome.

Bij aankomst wachtten journalisten hem op en draaide hij zijn raampje open. Met de grootst mogelijke moeite kon hij praten en zei hij het volgende: ‘Telkens als ik op zo’n plek kom vraag ik me af: waarom zij en ik niet’. Eigenlijk zei de paus: wie ben ik om te oordelen, wetende dat we allemaal fouten maken en zondaars zijn.

Het raakt me nog steeds diep dat een wereldleider een paar dagen voor zijn sterven zijn eigen tekorten voor het oog van de wereld benoemt en barmhartigheid vraagt voor iedereen, ook voor hemzelf en de gedetineerden. Daarom was zijn meest gesproken zin: ‘Bid voor mij, bid voor mij’.

Bij zijn eerste welkom op het Sint- Pietersplein vroeg hij de wereld voor hem te bidden. Hij herhaalde dat voortdurend: ‘Bid voor mij’. En als ik die vraag tot me door laat dringen, besef ik des te meer dat de paus leefde van de genade en barmhartigheid. Niet voor niets was zijn wapenspreuk: Hij (Jezus) keek hem met barmhartigheid aan en riep hem (de tollenaar). Zo was en is Jezus een levende werkelijkheid voor paus Franciscus. En hij deelde die Jezus voortdurend met ons allen omdat ons leven dan vervuld kan zijn van genade en vreugde.

Tegen zijn medebroeders zei hij in 2016: ‘Ik vraag jullie in je gebed met aandrang te bidden om vreugde’. Wie met Jezus leeft, is innerlijk vrij en leeft met vreugde. We kunnen het geloof niet delen met een bedroefd gelaat, vreugde is het fundament van de Blijde Boodschap. We houden de herinnering aan Franciscus het meest levend door het geloof met vreugde te delen en zo met vertrouwen een nieuwe paus tegemoet te zien.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 19. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Reageren? mailbox@kromagazine.nl of Postbus 23200, 1202 ED Hilversum

Leo Fijen was tot november 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.

In de zomer van 2013 lag ik in het ziekenhuis, na een operatie voor een nieuwe heup. Ik kon niet slapen, zette de televisie aan en schakelde van het ene naar het andere net. Op de Duitse televisie was de nachtwake van de wereldjongerendagen in Brazilië te zien. Tussen alle stilte door klonk de stem van paus Franciscus: ga op weg, wees niet bang en dien. Acht woorden die me heelden midden in de nacht.

Nog geen drie maanden later was ik geheel hersteld en deed ik verslag van het bezoek van de Nederlandse bisschoppen aan paus Franciscus in het Vaticaan. Na afloop kwam Hans van den Hende, de bisschop van Rotterdam, naar me toe en gaf me een sleutelhanger, met de woorden van de paus: ga op weg, wees niet bang en dien.

Ze trekken sindsdien iedere dag met me mee, als een motto voor mijn leven. Als een rozenkrans die me draagt, als een levenswijsheid die mijn bestaan richting geeft. Al meer dan twaalf jaar is die sleutelhanger iedere dag in mijn broekzak, zomer en winter, vakantiekleding of receptiepak. Het maakt niet uit, de oproep van paus Franciscus tot de jongeren is ook een vraag aan mij, tot op de dag van vandaag.

Zo is hij een pelgrim van hoop zoals hij dat van ons allemaal vraagt: om met de gekruisigde Christus door het lijden te gaan, op te staan en ook anderen te helpen opstaan. Vluchtelingen, armen, ouderen, zieken, jongeren en zovelen die geen stem hebben. Zo kunnen we in dit Heilig Jaar pelgrim van hoop zijn en doen wat deze paus ons heeft voorgeleefd tot en met zijn laatste ademtocht.

Hoe ga jij om met lijden, is een vraag die Franciscus ons vaak heeft gesteld. Zijn antwoord tijdens zijn ziekte en in zijn laatste dagen ontroerde me diep. Happend naar adem ging hij op Witte Donderdag naar de gevangenis van Rome om gedetineerden de voeten te wassen en gaf hij de zegen met Pasen om een dag later te mogen rusten in het Eeuwige Licht.

Rond het feest van de Verrijzenis was paus Franciscus een levende getuige van de hoop dat de dood niet het einde is. Zo is hij een pelgrim van hoop voor ons allemaal. En daarom blijft die sleutelhanger nog even in mijn broekzak.

Deze column van Leo Fijen staat in KRO Magazine 18. Bent u geen abonnee, maar wilt u niets meer uit de gids missen? U kunt hier abonnee worden.

Reageren? mailbox@kromagazine.nl of Postbus 23200, 1202 ED Hilversum