Nina Jurna: ‘De sloppenwijk was elke dag een uitdaging’
Met Onze vrouw in Rio maakte Nina Jurna een driedelige documentaireserie over haar woonplaats Rio de Janeiro. ‘Ik kan in Rio alle kanten van de Braziliaanse samenleving belichten.’
Waarom koos je ervoor de serie juist in Rio te maken?
“Ik wilde eerst een programma over heel Brazilië maken. In oktober zijn hier verkiezingen, er staat veel op het spel. Maar het land is zo groot. En alle zaken die er spelen, spelen ook in Rio. Het is een unieke stad. Enerzijds is de manier van leven hier heel vrij, tegelijkertijd is het rechtsconservatisme enorm in opmars. Daarnaast is het klassenverschil dat Brazilië kenmerkt hier heel zichtbaar. Er zijn prachtige stranden en moderne stadswijken waar het geweldig toeven is, maar ook krottenwijken – favela’s – waar elke dag doden vallen. Beide horen bij de stad. Ik kan in Rio alle kanten van de Braziliaanse samenleving belichten.”
Waarom staat er zoveel op het spel?
“Net als in veel andere Latijns-Amerikaanse landen wisselen in Brazilië linkse en rechtse regeringen elkaar af. Er zit nu een linkse president, Lula. Hij volgde vier jaar geleden de rechtse president Bolsonaro op, die nu in de gevangenis zit voor een vermeende couppoging. Diens zoon Flavio is nu de rechtse kandidaat. Hij maakt goede kans de nieuwe president te worden. Veiligheid en criminaliteit zijn grote thema’s hier, drugskartels hebben veel macht. Links heeft daar geen goed antwoord op. Rechts wil die daarentegen keihard aanpakken en megagevangenissen bouwen, zoals bijvoorbeeld in El Salvador al gebeurt. Lula heeft veel voor de armen gedaan, maar een deel van zijn oude aanhangers overweegt op Bolsonaro te stemmen. Favelabewoners die ik sprak, zeggen: ‘De drugskartels onderdrukken ons ook.’”
Het is voor veel mensen het eerste waaraan ze denken bij Rio: een gevaarlijke stad. Hoe ervaar jij dat?
“Het ging lang goed, tot vorig jaar. Ik was met vrienden in het centrum bij het carnaval. Op klaarlichte dag sloot een groep jongens ons in, we konden geen kant op. Met geweld werd aan mijn tas getrokken, mijn oorbellen werden uit mijn oren gerukt. Een vriend brak zijn heup toen hij in elkaar werd getrapt. Ze namen alles mee: telefoons, creditcards… Vrienden die ik erover vertelde, waren niet verbaasd. ‘Je hoort er nu echt bij’, zeiden ze.”
In de serie zegt een inwoner: ‘Rio is niet voor amateurs.’ Beschouw je jezelf inmiddels als een professional?
“Omdat ik als correspondent op veel verschillende plekken kom, heb ik de stad goed leren kennen. Toen ik mijn contract bij RTL kwijtraakte, heb ik zelfs een tijdje noodgedwongen in een favela gewoond. Ik wilde graag in Rio blijven en vanwege het WK voetbal in 2014 en de Olympische Spelen van 2016 waren die wijken veiliger gemaakt. Zo kreeg ik ook die kant van de stad te zien, ik schreef er columns over voor Het Parool. Ik zag dat er in de favela’s heel veel onderlinge solidariteit is. Veel buitenlanders komen niet verder dan de stranden van Copacabana en Ipanema. Toch verbaast Rio me elke keer weer, niets is hier wat het lijkt.”