Column Leo Fijen: Uitvaart
Leo Fijen was tot eind 2019 hoofdredacteur Levensbeschouwing bij KRO-NCRV. Daarna is hij deels met pensioen gegaan en zal hij als presentator aanblijven en adviezen geven aan de directie op het gebied van levensbeschouwing. In KRO Magazine schrijft hij wekelijks een column over zaken die hem opvallen of bezighouden.
Deze zomer eindigt met een gedenkwaardige woensdag. In de avond ga ik op bezoek bij een oudere vrouw die treurt om de dood van haar man. Haar zoon staat haar bij. Hij wil er zijn voor zijn moeder en haalt herinneringen aan zijn geliefde vader op. Ik ben daar om de uitvaart door te spreken die plaats gaat vinden in de kerk van haar jeugd. Op de begraafplaats daarnaast wordt haar man begraven in een graf waar zij ooit zelf ook zal rusten.
Ze mist haar man nu al en laat in alles merken dat ze van elkaar houden, ook door de dood heen. Dit is liefde zoals liefde bedoeld is. Als ik vraag of ze nog wensen heeft voor de kerkelijke uitvaart, komt ze met de geloofsbelijdenis. Die mag niet ontbreken, want hun liefde werd verbonden door die ene God. Ze zegt dat met een reden, want zij is katholiek, haar man is protestant.
Hun liefde reikte veel verder dan alle verschillen, zo blijkt uit het verhaal van moeder en zoon. Ze hebben voor de rest geen wensen en ze vragen de buurvrouw om in de uitvaart het levensverhaal van echtgenoot en vader te schetsen. Zo gaat het ook gebeuren, bidden vanuit een gezamenlijk geloof en tegelijk een grote troost voor alle nabestaanden.
Als ik met de auto in het donker terug naar huis rijd, moet ik denken aan de kerkelijke uitvaart in de abdij van Egmond, diezelfde woensdag. Daar nemen de monniken en honderden kerkgangers afscheid van een markante broeder die de liefde voor het woord zijn hele bestaan heeft verbonden met een verlangen naar God. Vader-abt schetst een mooi levensverhaal in een liturgie die in het teken staat van dankzegging aan God voor het leven van deze overleden monnik. Daarna verlaten de broeders zingend de kerk: mogen de engelen hun dode begeleiden naar het paradijs. En buiten gaat het verder, in processie, zingend over het nieuwe Jeruzalem, tot bij het graf. Een goed kerkelijk afscheid zingt de dode naar God en biedt troost aan de nabestaanden.
Dat gebeurt bij de geliefde echtgenoot en vader, dat is tastbaar bij de overleden monnik. Liturgie is er niet alleen voor de nabestaanden, maar ook voor de dode. We zingen en bidden die naar God en ervaren zo een betekenisvolle troost.
Reageren? Dat kan via mailbox@kromagazine.nl of Postbus 580, 1200 AN Hilversum